ผู้รับเหมาทิ้งงาน ทำอะไรได้บ้าง

งานก่อสร้างที่หยุดกลางคันสร้างความเสียหายทุกวันที่ปล่อยไว้ โครงสร้างที่ค้างอยู่ตากแดดตากฝน วัสดุที่ซื้อมาแล้วเสื่อมสภาพ และกำหนดเปิดใช้อาคารเลื่อนออกไปโดยไม่มีวันที่แน่นอน เจ้าของงานส่วนใหญ่จึงตัดสินใจเร็ว คือหาผู้รับเหมารายใหม่มาทำต่อทันที

การตัดสินใจเร็วเป็นเรื่องถูก แต่ลำดับของการกระทำสำคัญกว่าความเร็ว กฎหมายให้สิทธิเจ้าของงานเลิกสัญญาและให้ผู้อื่นทำงานต่อ โดยเรียกค่าใช้จ่ายส่วนเกินจากผู้รับเหมาเดิมได้ แต่สิทธินี้เกิดขึ้นเมื่อทำตามขั้นตอนที่กฎหมายวางไว้ เจ้าของงานที่ข้ามขั้นตอน อาจกลายเป็นฝ่ายผิดสัญญาเสียเอง และต้องจ่ายค่าเสียหายให้ผู้รับเหมาที่ทิ้งงานไปแล้วด้วยซ้ำ

ผู้รับเหมาหยุดมา ต้องรอถึงวันส่งมอบงานไหม

ไม่ต้องรอ กฎหมายเปิดให้เจ้าของงานเลิกสัญญาได้ก่อนถึงกำหนดส่งมอบ ในสามกรณี

• ผู้รับเหมาไม่เริ่มลงมือทำงานภายในเวลาอันสมควร
• ผู้รับเหมาทำงานล่าช้าจนฝ่าฝืนกำหนดเวลาที่ตกลงไว้ในสัญญา
• ผู้รับเหมาทำงานล่าช้าจนคาดหมายได้ล่วงหน้าว่าจะทำไม่เสร็จทันกำหนด โดยความล่าช้านั้นมิได้เกิดจากความผิดของเจ้าของงาน

ข้อสุดท้ายสำคัญที่สุดในทางปฏิบัติ เพราะผู้รับเหมาที่ทิ้งงานมักยังไม่ได้ผิดกำหนดส่งมอบ ในวันที่หยุดมา เจ้าของงานต้องแสดงให้เห็นว่าเมื่อเทียบงานที่เหลือกับเวลาที่เหลือ ไม่มีทางเสร็จทันได้ ตารางงานที่แนบท้ายสัญญาและรายงานความคืบหน้าของวิศวกร จึงเป็นหลักฐานชิ้นสำคัญ

ข้อควรระวังคือ ถ้าความล่าช้าเกิดจากฝ่ายเจ้าของงานเอง เช่น จ่ายค่างวดช้า เปลี่ยนแบบกลางทาง หรือส่งมอบพื้นที่ไม่ได้ตามนัด เจ้าของงานจะอ้างสิทธิเลิกสัญญาด้วยเหตุนี้ไม่ได้

ต้องบอกกล่าวผู้รับเหมาก่อนเลิกสัญญาอย่างไร

กรณีที่งานยังเดินอยู่แต่ทำไม่ตรงตามแบบหรือมีความบกพร่อง กฎหมายกำหนดให้เจ้าของงานบอกกล่าวให้ผู้รับเหมาแก้ไขภายในเวลาอันสมควรก่อน ถ้าผู้รับเหมาไม่แก้ไขภายในเวลาที่กำหนด เจ้าของงานจึงให้บุคคลอื่นซ่อมแซม หรือทำงานต่อได้ โดยผู้รับเหมาเดิมต้องรับความเสี่ยงและออกค่าใช้จ่าย

• ทำหนังสือบอกกล่าวเป็นลายลักษณ์อักษร ระบุงานที่ต้องแก้ไขหรือทำต่อให้ชัด
• กำหนดระยะเวลาให้แก้ไขที่สมเหตุสมผลกับปริมาณงาน ระยะเวลาที่สั้นเกินไปอาจถูกโต้แย้งว่าไม่ใช่เวลาอันสมควร
• ส่งไปยังที่อยู่ตามสัญญา ด้วยวิธีที่พิสูจน์การรับได้ เช่น ไปรษณีย์ลงทะเบียนตอบรับ และส่งสำเนาทางช่องทางที่ใช้ติดต่อกันอยู่จริงด้วย
• ถ้าตัดสินใจเลิกสัญญา ให้แจ้งการเลิกสัญญาเป็นหนังสืออีกฉบับหนึ่ง อ้างเหตุให้ตรงกับข้อเท็จจริง

กฎหมายยังให้สิทธิเจ้าของงานเลิกสัญญาได้เสมอตราบใดที่งานยังไม่เสร็จ แม้ผู้รับเหมาไม่ได้ทำผิดอะไร แต่การเลิกสัญญาทางนี้ เจ้าของงานต้องชดใช้ค่าเสียหายที่ผู้รับเหมาได้รับจากการถูกเลิกสัญญา ความต่างของสองทางนี้จึงอยู่ที่ว่า เลิกเพราะผู้รับเหมาผิด หรือเลิกเพราะเจ้าของงานเปลี่ยนใจ หนังสือที่ส่งไปต้องแสดงให้เห็นว่าเป็นทางแรก

จ้างผู้รับเหมาใหม่มาทำต่อ เรียกเงินส่วนเกินจากรายเดิมได้ไหม

ได้ ถ้าทำตามลำดับข้างต้นครบ ค่าใช้จ่ายที่สูงขึ้นจากการจ้างผู้รับเหมารายใหม่ เกินกว่าราคาที่ตกลงไว้กับรายเดิม เป็นความเสียหายที่เรียกจากผู้รับเหมาเดิมได้ ทั้งนี้ต้องพิสูจน์ได้ว่างานที่รายเดิมทิ้งไว้มีสภาพอย่างไร และงานที่รายใหม่ทำคืองานส่วนที่เหลือจริง ไม่ใช่งานที่เพิ่มขึ้นใหม่

ก่อนให้ผู้รับเหมารายใหม่เข้าพื้นที่ ควรบันทึกสภาพงานไว้ให้ครบ เพราะเมื่อรายใหม่เริ่มทำงานแล้ว หลักฐานสภาพเดิมจะหายไปทันที

• ถ่ายภาพและวิดีโอทุกส่วนของงานพร้อมวันเวลา
• ให้วิศวกรหรือผู้ตรวจสอบอิสระทำรายงานว่างานเสร็จไปกี่ส่วน และส่วนใดบกพร่อง
• ทำบัญชีวัสดุที่เหลืออยู่ในพื้นที่
• เชิญผู้รับเหมาเดิมมาร่วมตรวจและลงลายมือชื่อ ถ้าไม่มา ให้บันทึกไว้ว่าเชิญแล้ว

ค่าปรับรายวันและเงินประกันผลงาน ใช้ได้อย่างไร

สัญญาก่อสร้างส่วนใหญ่กำหนดค่าปรับรายวันเมื่อส่งมอบล่าช้า และหักเงินประกันผลงานไว้จากค่างวดแต่ละงวด หรือให้ผู้รับเหมานำหนังสือค้ำประกันของธนาคารมาวางไว้ ทั้งสองอย่างเป็นเครื่องมือที่เจ้าของงานใช้ได้ทันทีตามข้อสัญญา

• ค่าปรับรายวันคิดได้ตามที่ตกลงไว้ แต่ถ้าสูงเกินส่วน ศาลมีอำนาจลดลงให้เหลือจำนวนที่พอสมควรได้
• เงินประกันผลงานที่หักไว้ นำมาหักกลบกับความเสียหายได้ตามที่สัญญากำหนด
• หนังสือค้ำประกันของธนาคารต้องเรียกให้ทันก่อนวันหมดอายุที่ระบุไว้ในหนังสือ พ้นวันนั้นแล้วเรียกไม่ได้ แม้ผู้รับเหมาจะผิดสัญญาชัดเจน

ข้อที่เจ้าของงานพลาดบ่อยคือ รับมอบงานที่ส่งช้าแล้วจ่ายค่างวดไปตามปกติ โดยไม่ได้สงวนสิทธิเรียกค่าปรับไว้ ศาลฎีกาเคยวินิจฉัยว่า เจ้าของงานที่รับมอบงานงวดที่ส่งเกินกำหนดและจ่ายเงินไปโดยไม่อิดเอื้อน ทั้งยังให้ผู้รับเหมาทำงวดต่อไป หมดสิทธิเรียกค่าปรับสำหรับความล่าช้านั้น ส่วนเจ้าของงานที่เขียนไว้ในบันทึกส่งมอบงานว่าขอสงวนสิทธิเรียกค่าปรับ ยังเรียกค่าปรับได้ ทุกครั้งที่รับมอบงานล่าช้า จึงควรเขียนข้อสงวนสิทธิไว้ในบันทึกรับมอบงาน

นอกจากนี้ ถ้าผู้รับเหมาส่งมอบงานไม่ทันเวลา กฎหมายให้เจ้าของงานลดค่าจ้างลงได้ และถ้าเวลาเป็นสาระสำคัญของสัญญา เช่น อาคารที่ต้องเปิดใช้ตามวันที่กำหนด เจ้าของงานเลิกสัญญาได้

ต้องเก็บหลักฐานอะไร ตั้งแต่วันที่เห็นว่างานหยุด

คดีผู้รับเหมาทิ้งงานแพ้ชนะกันที่เอกสาร ควรรวบรวมสิ่งต่อไปนี้ไว้ทันที

• สัญญาจ้าง แบบก่อสร้าง รายการวัสดุ และตารางงานที่แนบท้าย
• หลักฐานการจ่ายค่างวดทุกงวด พร้อมบันทึกการตรวจรับงานแต่ละงวด
• ภาพถ่ายความคืบหน้าของงานเป็นระยะ ยิ่งมีวันเวลากำกับยิ่งดี
• ข้อความสนทนากับผู้รับเหมาทุกช่องทาง ห้ามลบ
• รายงานของวิศวกรควบคุมงาน และสมุดบันทึกประจำวันของไซต์งาน ถ้ามี
• หนังสือบอกกล่าวที่ส่งไป และหลักฐานการรับ

ข้อที่ต้องระวังเรื่องเวลา ความรับผิดของผู้รับเหมาต่อความชำรุดบกพร่องของงาน มีกำหนดฟ้องเพียงหนึ่งปีนับแต่วันที่ความชำรุดปรากฏขึ้น แต่ถ้าเจ้าของงานบอกให้ผู้รับเหมาแก้ไขแล้ว ผู้รับเหมาไม่มา จนเจ้าของงานต้องจ้างช่างอื่นทำแทน ศาลฎีกาเคยวินิจฉัยว่า การเรียกค่าจ้างช่างอื่นนั้นเป็นการฟ้องให้ปฏิบัติตามสัญญา ซึ่งมีอายุความสิบปี อายุความที่ใช้จึงขึ้นอยู่กับว่าเรียกร้องอะไร และเรียกบนฐานใด ทางที่ปลอดภัยคือไม่ปล่อยเวลาไว้

ข้อมูลในบทความนี้เป็นความรู้ทั่วไป มิใช่ความเห็นทางกฎหมายสำหรับเรื่องของท่าน ผลของการเลิกสัญญาและสิทธิเรียกค่าเสียหายขึ้นอยู่กับข้อสัญญาและข้อเท็จจริงเป็นราย ๆ ไป หากผู้รับเหมาหยุดทำงานแล้ว ควรส่งสัญญาและหลักฐานมาให้สำนักงานพิจารณา ก่อนส่งหนังสือบอกเลิกสัญญาหรือให้ผู้รับเหมารายใหม่เข้าพื้นที่