ได้รับหมายศาล ต้องทำอะไรภายในกี่วัน

เอกสารที่ส่งมาจากศาลมิใช่จดหมายแจ้งให้ทราบ แต่เป็นเอกสารที่เริ่มนับเวลาทันทีที่ได้รับ ผู้รับจำนวนมากเก็บไว้ก่อนด้วยความตกใจ หรือรอปรึกษาผู้รู้ในวันหยุด เมื่อกลับมาดูอีกครั้งจึงพบว่ากำหนดเวลาล่วงพ้นไปแล้ว ความเสียหายจากการรอเพียงไม่กี่วันในชั้นนี้ มักแก้ไขได้ยากกว่าเนื้อหาของข้อพิพาทเสียอีก

อีกกรณีหนึ่งที่พบบ่อยคือ หมายมิได้ส่งถึงมือผู้รับโดยตรง แต่ปิดไว้ที่ประตูบ้านหรือที่ทำการของบริษัท หรือส่งให้บุคคลอื่นที่อยู่ในบ้านเดียวกัน กฎหมายถือว่าการส่งเช่นนั้นชอบด้วยกฎหมายเช่นกัน การอ้างในภายหลังว่าไม่ทราบเรื่อง จึงมิใช่ข้อแก้ตัวที่รับฟังได้เสมอไป

หมายที่ได้รับเป็นหมายอะไร

คำว่าหมายศาลครอบคลุมเอกสารหลายชนิด แต่ละชนิดมีสิ่งที่ต้องทำไม่เหมือนกัน ก่อนอื่นให้อ่านหัวกระดาษว่าเป็นหมายอะไร ออกจากศาลใด เลขคดีเท่าใด และใครเป็นโจทก์

• หมายเรียกและสำเนาคำฟ้องในคดีแพ่ง แปลว่าถูกฟ้องเป็นจำเลย ต้องยื่นคำให้การภายในกำหนด นี่คือกรณีที่เร่งด่วนที่สุด
• หมายนัด แจ้งวันที่ศาลนัดพิจารณาหรือนัดฟังคำพิพากษาในคดีที่มีอยู่แล้ว ต้องไปตามนัดหรือมอบอำนาจให้ทนายความไปแทน
• หมายเรียกพยาน แปลว่าถูกเรียกให้ไปเบิกความหรือส่งเอกสาร มิได้แปลว่าถูกฟ้อง แต่ไม่ไปตามหมายก็มีผลเสีย
• หมายเรียกในคดีอาญา หรือหมายนัดไต่สวนมูลฟ้อง เป็นคนละกระบวนการกับคดีแพ่งและมีผลกระทบรุนแรงกว่า ควรปรึกษาทนายความทันที
• คำบังคับและหมายบังคับคดี ออกหลังมีคำพิพากษาแล้ว แปลว่าอีกฝ่ายกำลังจะยึดหรืออายัดทรัพย์

บางครั้งเอกสารที่ได้รับมิใช่หมายศาล แต่เป็นหนังสือทวงถามของสำนักงานทนายความ ที่จัดรูปแบบให้ดูคล้ายเอกสารราชการ ข้อสังเกตคือหมายศาลจริงจะระบุชื่อศาล เลขคดี และมีตราของศาล หากสงสัย สามารถสอบถามไปยังศาลตามเลขคดีที่ปรากฏได้โดยตรง

ได้รับหมายศาลแล้วมีเวลากี่วัน

ในคดีแพ่งสามัญ จำเลยต้องยื่นคำให้การภายในสิบห้าวันนับแต่วันที่ได้รับหมาย แต่วันเริ่มนับมิได้เหมือนกันทุกกรณี ซึ่งเป็นจุดที่ผิดพลาดกันมาก

• ได้รับหมายโดยการส่งให้ถึงตัวหรือส่งให้ผู้อยู่ในบ้านหรือสำนักงาน เริ่มนับตั้งแต่วันที่ได้รับ
• หมายปิดไว้ที่บ้านหรือที่ทำการ กฎหมายให้ถือว่าการส่งมีผลเมื่อพ้นสิบห้าวันนับแต่วันปิดหมาย แล้วจึงเริ่มนับกำหนดยื่นคำให้การอีกสิบห้าวันต่อจากนั้น รวมแล้วมีเวลาสามสิบวันนับแต่วันปิดหมาย
• จำเลยที่มีภูมิลำเนาอยู่นอกราชอาณาจักร กฎหมายให้เวลายาวกว่านั้นมาก ส่งถึงตัวที่ต่างประเทศมีผลเมื่อพ้นหกสิบวัน ส่งโดยวิธีอื่นแทนมีผลเมื่อพ้นเจ็ดสิบห้าวัน ส่งแก่จำเลยหรือตัวแทนที่ประกอบกิจการอยู่ในราชอาณาจักรมีผลเมื่อพ้นสามสิบวัน และถ้าศาลอนุญาตให้ปิดประกาศไว้ที่ศาลแทน มีผลเมื่อพ้นหกสิบวัน
• คดีผู้บริโภคและคดีมโนสาเร่ ศาลมักกำหนดวันนัดพิจารณาไว้ในหมายเลย ให้ยื่นคำให้การก่อนวันนัด หรืออาจให้การด้วยวาจาในวันนัดก็ได้ จึงต้องอ่านข้อความในหมายให้ครบ อย่าถือตามที่เคยได้ยินมา

หากเวลาไม่พอจริง ทนายความอาจยื่นคำร้องขอขยายระยะเวลายื่นคำให้การได้ แต่ต้องมีเหตุอันสมควรและต้องยื่นก่อนสิ้นกำหนด การยื่นหลังพ้นกำหนดแล้วต้องอ้างเหตุสุดวิสัย ซึ่งยากกว่ามาก

สัปดาห์แรกต้องทำอะไรบ้าง

• ถ่ายรูปหรือสแกนเอกสารทุกหน้ารวมทั้งซองจดหมาย และบันทึกวันที่ได้รับไว้ทันที วันที่นี้เป็นจุดตั้งต้นของทุกกำหนดเวลาในคดี
• อ่านคำฟ้องให้จบว่าโจทก์กล่าวหาเรื่องใด เรียกร้องเงินจำนวนเท่าใด และอ้างเอกสารอะไรบ้างท้ายฟ้อง
• รวบรวมเอกสารฝ่ายตนที่เกี่ยวกับเรื่องนั้น ทั้งสัญญา ใบเสร็จ หลักฐานการโอนเงิน และข้อความสนทนา โดยยังไม่ต้องเรียงหรือคัดออก ให้ทนายความเป็นผู้เลือก
• ตรวจว่าชื่อและที่อยู่ในหมายตรงกับตนหรือไม่ มีกรณีที่ฟ้องผิดตัวเพราะชื่อซ้ำกัน ซึ่งเป็นข้อต่อสู้ที่ต้องยกขึ้นว่าให้ถูกวิธี
• ติดต่อทนายความพร้อมบอกวันที่ได้รับหมาย มิใช่เพียงส่งภาพเอกสารไปให้

สิ่งที่ไม่ควรทำคือโทรศัพท์ไปต่อว่าโจทก์ หรือรับปากเรื่องยอดหนี้ทางโทรศัพท์ ถ้อยคำในชั้นนี้อาจกลายเป็นหลักฐานยอมรับหนี้ในภายหลัง และอาจทำให้ระยะเวลาที่ล่วงไปแล้วสะดุดหยุดลงแล้วเริ่มนับใหม่ ซึ่งเป็นผลเสียต่อฝ่ายจำเลยเอง การติดต่อกับอีกฝ่ายในชั้นนี้จึงควรทำผ่านทนายความเท่านั้น

เลยกำหนดยื่นคำให้การแล้ว ยังแก้ได้ไหม

เมื่อจำเลยไม่ยื่นคำให้การภายในกำหนด ศาลอาจพิจารณาคดีไปฝ่ายเดียวและมีคำพิพากษาให้แพ้คดี แต่กฎหมายยังเปิดทางไว้ให้ขอให้พิจารณาคดีใหม่ โดยต้องแสดงให้ศาลเห็นว่าการขาดนัดมิได้เกิดจากความจงใจหรือความละเลยของตน และต้องแสดงด้วยว่าหากได้ต่อสู้คดี ผลอาจเปลี่ยนไป

คำขอให้พิจารณาคดีใหม่มีกำหนดเวลาสั้นมาก โดยหลักต้องยื่นภายในสิบห้าวันนับแต่วันที่ได้รับคำบังคับ และแม้มีเหตุที่ทำให้ยื่นไม่ทัน กฎหมายก็ยังกำหนดเพดานสุดท้ายไว้ ผู้ที่เพิ่งทราบว่าถูกพิพากษาไปแล้วจึงต้องรีบดำเนินการทันที การรอดูท่าทีของอีกฝ่ายในชั้นนี้ทำให้เสียสิทธิโดยสิ้นเชิง

ในทางตรงกันข้าม หากการส่งหมายไม่ชอบด้วยกฎหมายตั้งแต่ต้น เช่น ส่งไปยังที่อยู่ที่จำเลยมิได้มีภูมิลำเนาอยู่จริง ประเด็นนี้เป็นข้อโต้แย้งที่ต้องยกขึ้นให้ถูกช่องทางและถูกเวลา มิใช่เพียงชี้แจงด้วยวาจาว่าไม่เคยได้รับ

ข้อมูลในบทความนี้เป็นหลักการทั่วไป มิใช่ความเห็นทางกฎหมายสำหรับเรื่องเฉพาะราย กำหนดเวลาที่ใช้จริงขึ้นอยู่กับชนิดของหมาย วิธีส่งหมาย และประเภทของคดี หากได้รับหมายศาล โปรดส่งภาพเอกสารทุกหน้าพร้อมวันที่ได้รับให้สำนักงานตรวจสอบโดยเร็ว