ค่าชดเชยจากการเลิกจ้าง สิ่งที่ลูกจ้างมีสิทธิได้รับตามกฎหมาย

การถูกเลิกจ้างมิใช่การต่อรองที่เริ่มจากศูนย์ กฎหมายคุ้มครองแรงงานกำหนดขั้นต่ำไว้แล้วตามระยะเวลาที่ทำงานมา นายจ้างจะตกลงให้น้อยกว่านั้นไม่ได้ แม้ลูกจ้างจะลงลายมือชื่อยินยอมก็ตาม

ข้อความต่อไปนี้เป็นขั้นต่ำตามกฎหมาย สัญญาจ้างหรือข้อบังคับของบริษัทให้มากกว่านี้ได้ แต่ให้น้อยกว่าไม่ได้

ถูกเลิกจ้าง ได้ค่าชดเชยกี่วัน

ค่าชดเชยคำนวณจากค่าจ้างอัตราสุดท้าย คูณด้วยจำนวนวันที่กฎหมายกำหนดตามอายุงาน

• ทำงานครบ 120 วัน แต่ไม่ถึง 1 ปี ได้ค่าจ้าง 30 วัน
• ครบ 1 ปี แต่ไม่ถึง 3 ปี ได้ค่าจ้าง 90 วัน
• ครบ 3 ปี แต่ไม่ถึง 6 ปี ได้ค่าจ้าง 180 วัน
• ครบ 6 ปี แต่ไม่ถึง 10 ปี ได้ค่าจ้าง 240 วัน
• ครบ 10 ปี แต่ไม่ถึง 20 ปี ได้ค่าจ้าง 300 วัน
• ครบ 20 ปีขึ้นไป ได้ค่าจ้าง 400 วัน

อัตรา 400 วันสำหรับผู้ที่ทำงานเกิน 20 ปี เป็นอัตราที่กำหนดเพิ่มขึ้นในภายหลัง ลูกจ้างที่ทำงานมานานจึงยังได้รับข้อเสนอตามอัตราเดิมซึ่งต่ำกว่าอยู่บ่อยครั้ง จึงควรตรวจสอบก่อนลงลายมือชื่อรับเงิน

นอกจากค่าชดเชย ยังได้เงินอะไรอีก

หากนายจ้างเลิกจ้างทันทีโดยมิได้บอกกล่าวล่วงหน้าให้ถูกต้องตามกำหนด ต้องจ่ายค่าจ้างแทนการบอกกล่าวล่วงหน้าเพิ่มอีกจำนวนหนึ่ง เงินจำนวนนี้แยกต่างหากจากค่าชดเชย มิได้รวมอยู่ในค่าชดเชย

นอกจากนี้ วันหยุดพักผ่อนประจำปีที่ยังไม่ได้ใช้ นายจ้างต้องจ่ายเป็นเงินด้วย วันหยุดสะสมที่ยกยอดมาจากปีก่อนหน้าได้รับทุกกรณี ส่วนวันหยุดของปีที่เลิกจ้างได้รับเมื่อมิใช่การเลิกจ้างด้วยเหตุร้ายแรงที่ไม่ต้องจ่ายค่าชดเชย

กรณีไหนที่ไม่ได้ค่าชดเชย

มีอยู่ไม่กี่กรณีเท่านั้น และนายจ้างต้องระบุเหตุไว้ตั้งแต่ตอนบอกเลิกจ้าง จะยกเหตุอื่นขึ้นอ้างในชั้นศาลในภายหลังมิได้

• ทุจริตต่อหน้าที่ หรือทำความผิดอาญาโดยเจตนาต่อนายจ้าง
• จงใจทำให้นายจ้างเสียหาย
• ประมาทเลินเล่อจนนายจ้างเสียหายอย่างร้ายแรง
• ฝ่าฝืนระเบียบหรือคำสั่งที่ชอบด้วยกฎหมาย ซึ่งนายจ้างตักเตือนเป็นหนังสือแล้ว เว้นแต่กรณีร้ายแรงที่ไม่ต้องตักเตือนก่อน
• ขาดงานสามวันทำงานติดต่อกันโดยไม่มีเหตุอันสมควร
• ถูกศาลพิพากษาถึงที่สุดให้จำคุก เว้นแต่เป็นโทษสำหรับความผิดที่กระทำโดยประมาท หรือความผิดลหุโทษ ซึ่งนายจ้างยังต้องจ่ายค่าชดเชยตามปกติ

ข้อกล่าวหาอย่างเลื่อนลอยว่าผลงานไม่เป็นที่พอใจหรือไม่เข้ากับทีมงาน ไม่อยู่ในรายการนี้ การปรับโครงสร้าง ยุบตำแหน่ง หรือปิดกิจการ ก็มิได้อยู่ในรายการนี้เช่นกัน กรณีเหล่านั้นนายจ้างยังต้องจ่ายค่าชดเชยตามปกติ

เลิกจ้างไม่เป็นธรรม ต่างจากค่าชดเชยอย่างไร

แม้ได้รับค่าชดเชยครบแล้ว หากเห็นว่าการเลิกจ้างไม่มีเหตุผลอันสมควร ลูกจ้างยังฟ้องเรียกค่าเสียหายเพิ่มได้ หรือขอให้ศาลสั่งรับกลับเข้าทำงาน ศาลจะพิจารณาเหตุผลที่นายจ้างอ้าง อายุงาน และพฤติการณ์แวดล้อมประกอบกัน

ในทางกลับกัน หากลูกจ้างสมัครใจลาออกเอง หรือเข้าโครงการเกษียณก่อนกำหนดแล้วรับผลประโยชน์ไปแล้ว โดยทั่วไปถือว่ามิใช่การเลิกจ้าง จึงไม่มีสิทธิได้ค่าชดเชย ด้วยเหตุนี้จึงควรปรึกษาทนายความก่อนลงลายมือชื่อในเอกสารใด

จะเรียกค่าชดเชยได้ทางไหนบ้าง

• ยื่นคำร้องต่อพนักงานตรวจแรงงานในพื้นที่ ซึ่งจะสอบสวนและมีคำสั่ง ไม่มีค่าใช้จ่ายและไม่ต้องมีทนายความ
• ฟ้องคดีต่อศาลแรงงาน ซึ่งออกแบบมาให้ลูกจ้างดำเนินคดีเองได้ และไม่เก็บค่าธรรมเนียมศาลจากลูกจ้าง
• เลือกทางใดทางหนึ่งสำหรับเรื่องเดียวกัน จะใช้พร้อมกันทั้งสองทางมิได้

ทั้งสองทางมีกำหนดเวลา และพยานหลักฐานมักเสื่อมสลายก่อนพ้นกำหนดเสมอ จึงไม่ควรปล่อยระยะเวลาให้ล่วงเลย

ควรเก็บเอกสารอะไรไว้บ้าง

• สัญญาจ้าง ข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงาน และหนังสือตักเตือนหากมี
• สลิปเงินเดือนย้อนหลังสิบสองเดือน เพราะค่าชดเชยคำนวณจากค่าจ้าง
• หนังสือเลิกจ้าง และข้อความใด ๆ ที่ระบุเหตุผล เพราะเหตุที่นายจ้างอ้างไว้ตอนนั้น คือเหตุที่ต้องผูกพันในชั้นศาล
• บันทึกวันแรกและวันสุดท้ายของการทำงาน

ข้อมูลในบทความนี้เป็นความรู้ทั่วไป มิใช่ความเห็นทางกฎหมายสำหรับเรื่องของท่าน ตัวเลขข้างต้นเป็นขั้นต่ำตามกฎหมายและอาจเปลี่ยนแปลงได้ โปรดนำหนังสือเลิกจ้างและสลิปเงินเดือนมาให้สำนักงานตรวจสอบ จะทราบได้ว่าท่านควรได้รับเท่าใด